Hekimin Yasal Sorumlulukları Hekim mesleki uygulamalarından dolayı yasalar karşısında sorumludur. Bu genel kural nedeni ile, sadece uzmanlığı ile ilgili olarak tıpta benimsenmiş ve kabul edilmiş klasik bilgileri bilmek ve uymak zorunda olması yeterli değildir, aynı zamanda temel hukuk bilgilerine de sahip olması gereklidir. Yasalar olduğu sürece sorumluluk da olacağına göre, en akılcı yol, sorumluluk yaratan hukuk kurallarını iyi bilmek ve gereğini yapmaktır. Ülkemizde hekimlerin yasal sorumluluklarını düzenleyen herhangi bir özel yasa veya tüzük yoktur. Hekimlerin, mesleki uygulamalarındaki yasal sorumlulukları çeşitli yasa, tüzük ve yönetmeliklerle ortaya konmuştur. 1219 sayılı "Tababet ve Şuabatı Sanatlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun" halen temel yasa durumundadır. Ayrıca, 6023 sayılı TTB (Türk Tabipler Birliği) Yasası Tıbbi Deontoloji Tüzüğü Özel Hastaneler Yasası Sağlık Hizmetleri Temel Yasası Adli Tıp Müessesesi Kanunu TTB Meslek Etiği Kuralları Yönetmeliği TTB Soruşturma ve Sorgulama Yönetmeliği Bunun dışında, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, TCK (Türk Ceza Kanunu), Medeni Kanun ve Borçlar Kanununun ilgili maddeleridir. Hekim ister insan kaynaklı olsun, ister cihaz ve teknolojik kaynaklı olsun, herhangi bir hata sonucu, hastaya zarar vermişse kusurlu sayılır. Kusur ise sorumluluk getirir. Ceza hukuku "kusursuz suç olamayacağını, bağışlanabilir kusurun söz konusu olmadığını" belirtir. Kısaca kusur yoksa sorumlulukta yoktur. Sorumluluk, uyulması gerekli hukuk (davranış) kurallarına aykırı düşmenin hesabını verme durumudur. Kusur ise olması gereken davranışta gösterilen irade eksikliğidir. Bu genel tanımları biraz daha açarsak; hasta ile hekim arasında doğal bir sözleşme vardır. Bu sözleşme "vekalet sözleşmesi" olup burada hekim, tıp ilkeleri ve kurallarına göre gereken tedaviyi yapma sözü vermiştir. Hekimlik uygulamalarında kusur çeşitleri şunlardır. Dikkatsizlik: Bir tıbbi girişim sırasında yapılmaması gerekeni yapmaktır. Örneğin; Allerjik olduğu bilinen ilacı kullanma, laparoskopide basınç kontrolü olmaksızın batına gaz verme, kan gurubunu kontrol etmeden transfüzyon yapmak gibi. Tedbirsizlik: Önlenebilir bir tehlikeyi önlemede yetersiz kalmak, geç kalmak, unutmak olarak tanımlanır. Örneğin kanama beklenen hastada kan sağlamadan ameliyata girmek, kirli bir batına dren koymayı unutmak. Meslekte acemilik-yetersizlik: Meslek ve sanatın esaslarını ve optimal klasik bilgilerini bilmemek, temel beceriden yoksun olmak. Örneğin, fıtık ameliyatında femoral damarı yaralamak, kolesistektomide sistik arter kaçınca pringle manevrası yapmadan kanama kontrolü sağlamaya çalışarak koledok yaralanmasına neden olmak. Özen eksikliği: Dikkatsizlik ve tedbirsizlik dışında evrensel tıp değerlerini uygulamamak. Örneğin, kanamalı, hipovolemik şoka eğilimli hastayı bekletmek, yakın izlem gerektiren hastayı gerekli zaman aralıklarında görmemek, eksik araştırma sonucu tanı hatasına neden olmak. Emir ve yönetmeliklere uymamak: Kanun, tüzük ve yönetmelikler ile yetkili idari ve mülki amirin verdiği emirlere uymamak. Örneğin acil hastaya bakmamak, bilimsel tedavi dışındaki bir tedaviyi uygulamak (şarlatanlık), işkenceye göz yummak veya yardım etmek, icap nöbete çağrıldığında gelmemek gibi. Tüm bu kusurlar "taksirli suç" kapsamına girer.   TAKSİRLİ SUÇ : Kişi eyleminden doğacak sonucu bilmekte, bu sonucu istememekte, ancak gerekli önlemleri almamakta veya yetersiz kalmaktadır. KASITLI SUÇ : Kişi eyleminin sonuçlarını bilmekte buna rağmen bilerek ve planlayarak eylemini uygulamaktadır.Örneğin, ötenazi. Hekimlikte taksirli suçlar hatalı hekimlik uygulaması olarak karşımıza çıkar. Buna hekimliğin kötü uygulaması veya yaygın deyişle MALPRAKTİS denir.Taksirli suçlar kapsamındaki tedbirsizlik, dikkatsizlik ve özen eksikliği malpraktis olarak nitelendirilir. KOMPLİKASYON : İzin verilen risk olarak tanımlanır. Her tibbi girişimin kabul edilebilir sapma ve riskleri vardır.Bunlara komplikasyon denir ve kusur sayılmazlar. Hekimlerin yasalar karşısındaki sorumlulukları 4 grupta toplanır: Cezai sorumluluk (adli yargı-ceza davası) İdari sorumluluk (kurum içi soruşturma) Mesleki sorumluluk (Tabip odası onur kurulu) Hukuki sorumluluk (adli yargı-hukuk davası) Cezai Sorumluluk: Asliye ceza mahkemelerinde TCK 459. madde ile yaralamaya neden olmak (3 ay-2 yıl hapis cezası +para cezası) ve TCK 455.madde ile ölüme sebebiyetten (6 ay-10 yıl hapis + para cezası ile) yargılama yapılır. Her iki maddede taksirli suçları içerir. Ülkemizde bu maddelerden hüküm giyen hekimin cezası paraya çevrilip genelde tecil edilmektedir. Ötonazi kasten adam öldürmek suçunu oluşturur. TCK 448. mad. 24-30 yıl ağır hapis cezası öngörülmektedir. İdari Soruşturma: Kamu veya özel kurum içi yapılan soruşturmadır. Kamudakiler için Devlet Memuru Kanunun Disiplin yönetmeliğine göre yapılır. Uyarı, maaş kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması, kurumdan ihraç gibi cezaları içerir. Mesleki Soruşturma: Meslek örgütümüz olan Tabip Odalarının yürüttüğü soruşturma ve yargılamalardır. Oda yönetim kurulu kararıyla, Onur kurulunca yapılır. Bu kararların temiz mercii TTB Yüksek onur kuruludur. Odaya üye olsun, olmasın, sivil-asker tüm hekimler meslek örgütü tarafından sorgulanma ve yargılanmaya tabii tutulurlar. Hukuki Sorumluluk: Hukuk davaları ceza davalarının sonucuna bağlı değildir. (Borçlar kanunu 53. mad.) Özel hukukta borç doğuran olaylardan bir tanesi de haksız fiildir. Haksız fiil; "hukuk düzeninin kişilerin mal varlığını veya şahıs varlığını korumaya yönelmiş -yazılı veya yazılı olmayan- kurallarına aykırı fiiller"; olarak tanımlanabilir. Başka bir kimseye haksız fiiliyle zarar veren kişi bu zararı gidermekle yükümlüdür. Bu tanım bağlamında hekimlerin, mesleki uygulamaları esnasında, üzerinde tıbbi uygulama yaptıkları şahsın gördüğü zarardan sorumluluğu bulunmaktadır. Nitekim Borçlar Kanunumuzun 41. maddesinde; "Gerek kasden gerek ihmal veya tesseyyüp yahut tedbirsizlik ile haksız bir surette diğer kimseye zarar veren şahıs bu zararın tazminine mecburdur."; denilmektedir. Yine borçlar kan. mad.43'e göre maddi ve manevi tazminat söz konusudur. Maddi tazminat içinde; çalışma gücü kayıpları, tedavi ve cenaze giderleri, destekten yoksun kalma gibi unsurlar yer alır.Manevi tazminat ise kişinin yaşam ve sağlığı ile uğradığı kaybın yanısıra onur, saygınlık, sır açıklanması, özgürlüklerin kısıtlanması gibi manevi değerlerin kaybında söz konusu olur. KANUN BİLMEMEK MAZERET DEĞİLDİR. TCK.Md.44 Ürünle ilgili ayrıntılı bilgi almak için bizle temasa geçin